çok su içme
PROF DR METİN ÖZATA
Susama vücuttaki su miktarıyla ilgili olarak
beyindeki hipotalamus bölgesinde bulunan susama merkezinin uyarısıyla
oluşan bir durum.
SUSAMA NEDENLERİ
1. Vücudun sıusuz kalması
2. Ateşli hastalıklar (enfeksiyon)
3. Aşırı egzersiz ve efor
4. Aşırı terleme sonrası
5. Çok idrara gitme sonrası
6. Şeker Hastalığı (diyabet)
7. Zehirli guatr
8. Şekersiz şeker hastalığı (diyabetes insipidus)
hastalığı
9. Bazı ilaçlar (antihistaminikler gibi) neden olur.
ÇOK SU İÇME NEDENLERİ
1. Şeker Hastalığı
2. Şekersiz Şeker hastalığı
3. Psikolojik olarak bazı kişiler çok su içer
ÇOK İDRAR YAPMA
Fazla miktarda idrar yapma gün içinde miktar olarak
fazla idrar yapmaktır. bu durum
1. Şeker hastalığı
2. Şekersiz Şeker Hastalığı (diyabetes insipidus)
3. Bazı böbrek hastalıkları
4. bazı ilaçlar
SUSAMA ÇOK SU İÇME ÇOK İDRAR YAPMA NEDENİ OLARAK
DİYABET-ŞEKER HASTALIĞI
Vücudumuz kendisi için gerekli olan enerjiyi
yediğimiz gıdalardan elde eder. Yemek yedikten sonra gıdalar
bağırsaklarda parçalanarak ufak şeker parçalarına dönüşür ve daha sonra
bağırsaktan emilerek kan akımı yoluyla vücudumuza dağılır. Enerji
sağlanması için kan şekerinin özellikle kas, karaciğer, yağ ve beyin
gibi dokular olmak üzere tüm organların hücrelerine girmesi gerekir.
Kanda bulunan şekerin hücrelere girmesi pankreas bezinden salgılanan
insülin hormonu sayesinde olur. İnsülin hormonu kanda yoksa veya olduğu
halde hücrelerce emilemiyor ve etki gösteremiyorsa kandaki şeker hücreye
giremediğinden birikir ve şekeriniz yükselmeye başlar. İşte kan
şekerinin sabah aç karna yapılan ölçümde 126 mg/dl yi geçmesi durumuna
şeker hastalığı diyoruz. Kanda şekeri 180 mg/dl’yi geçince idrarla
atılmaya başlar, yani idrarırınızda şeker çıkar.
Şeker Hastalığının Belirtileri
Tip 1 şeker hastalarında çok su içme, çok idrara
gitme, çok yemek yenmesine karşın kilo verme gibi şikayetler çok
belirgin olduğu halde Tip 2 şeker hastalarında bu belirtiler silik
olabilir ve hastalık sinsi bir şekilde başlar. Bu kişilerin çoğunda
hiçbir şikayet olmayabilir. Bazı hastalarda ise sık idrara gitme, aşırı
açlık, zayıflama, halsizlik, görmede bulanıklık, kadınlarda vajinal
kaşıntı, susuzluk ve çok su içme gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Şeker hastalığında görülen belirtiler şunlardır:
Çok su içme ve ağız kuruması
Çok idrara gitme
Çok acıkma
Çok yemek yemeye rağmen zayıflama ve halsizlik
Yaraların geç iyileşmesi
Cildin kuru ve kaşıntılı olması
Ayaklarda uyuşma ve karıncalanma
Görmede bulanıklık
Vajinal kaşıntı
Yemeklerden sonra uyku gelmesi
Tatlıya düşkünlük
Sinirlilik
El ayalarında ve ayak altlarında yanma
Uzun açlıklarda el-ayak titremesi
Horlama
SUSAMA, ÇOK SU İÇME VE ÇOK İDRAR YAPMA NEDENİ OLARAK
DİYABETES İNSİPİDUS VEYA ŞEKERŞİZ ŞEKER HASTALIĞI
Hipozin arka tarafından
salgılanan antidiüretik hormonun (ADH) azlığı veya etki edememesi sonucu
aşırı idrar yapma ve aşırı su içme ile karakterize bir hastalıktır.
Bu hastalık toplumda 25000
kişide bir görülür. Erkeklerde kadınlardan biraz daha sıktır. Daha çok
iki şekildedir. Birincisi hipofizden ADH hormon salgılanmasındaki
eksiklikten oluşur ve sıktır. Buna ‘’santral diyabetes insipidus’’
denir. Nadir görüleni ise hipofizden ADH hormonu normal salgılandığı
halde böbreklere etki edememesidir. Buna ‘’nefrojenik diyabetes
insipidus’’ denir.
Nedeni:
Santral diyabetes insipidus
çocukluk dönemi ya da erişkin yaş grubunun başlarında (başlangıç yaşı
ortalama 21’dir) sık görülmekle birlikte diğer yaş gruplarında da
görülebilir. Hastaların % 30-50’sinde herhangi bir neden gösterilemez ve
‘’idiopatik’’ olarak adlandırılır.
Hipofizi etkileyen
hastalıklarda, tümörlerde ve beyin ameliyatlarından sonra ortaya
çıkabilir.
Bazen hastalık ailesel
olabilir ve bir ailenin birkaç ferdinde ortaya çıkabilir ve büyüklerden
genetik (kalıtsal) olarak geçmiş olabilir.
İdiopatik diyabetes insipidus (Dİ) çocukluk ve
gençlik yaş grubunda sık görülür. Bu hastaların bir kısmında otoimmün
(bağışıklık sistem bozukluğu) nedenle olabileceği düşünülmektedir.
Hastalarda ADH içeren sinir liflerinde sayısal olarak azalma olduğu
gösterilmiştir. Yaklaşık %30-40 hastada ADH salgılayan sinir hücrelerine
karşı antikor denen proteinler oluşabilir.
Familyal (ailesel) santral Dİ sıklıkla bebeklik
döneminde ortaya çıkar. Kalıtımsal olarak otozomal dominant ya da
otozomal resesif geçişlidir. Erkek ve kızlarda dağılımı eşittir. Bu
hastalarda hipotalamustaki supraoptik ve paraventriküler çekirdekler,
sinir iletim yolları ve arka hipofizde ADH içeren sinir liflerinde
azalma olduğu gösterilmiştir. Santral diyabetes insipidus nedeni olarak
beyin tümörlerden en sık görüleni kraniofarinjioma, metastatik
tümörlerden ise akciğer ve meme kanseridir.
Klinik bulgular
Çok idrara çıkma, ağız
kuruluğu, aşırı susama hissi ve çok su içme en sık ve en belirgin
bulgulardır. Genellikle belirtiler ani başlar ve soğuk içeceklere istek
artmıştır. Çoğu hastada günlük idrar çıkışı 2-6 litre ve bazen 16-24 lt
arasında olabilir ve idrara çıkma sıklığı gece ve gündüz 30-60 dakika
aralıklar ile olabilir.
Gece idrara çıkma sıktır.
Sıvı alımında sorun olmayan hastalarda başka klinik bulgu yada yakınma
gözlenmez ; ancak herhangi bir nedenle yeterli sıvıya ulaşamayan
hastalarda aşırı idrarla sıvı kaybı ve volüm kaybına bağlı olarak
vücutta su azalması, tansiyon düşmesi, şok ve ölüm gelişebilir.
|

| |
|
|
|
|