kalp çarpıntısı ve ritm bozukluğu tiroid
hastalıklarında sık görülür. çarpıntı kalp hastalıklarında görülebildiği
gibi kansızlıkta, stres, şeker düşmesi durumunda, fazla sigara, çay ve
kahve içilmesi durumunda, panik atak da , reflü de, safra taşı
hastalığında da olabilir.
Kalp doktoru sizde çarpıntı yapan bir kalp hastalığı
olmadığını söylediyse mutlaka tam kan sayımını, tiroid hormonlarını
(TSH, T3, T4) ve açlık ve tokluk kan şekerini ölçtürünüz.
tiroid bezinin fazla çalıştığı zehirli guatr
hastalığında ve şeker düşüklüğünde de çarpıntı olabilir.
ZEHİRLİ GUATR (GRAVES HASTALIĞI-HİPERTİROİDİ) NEDİR?
Tiroid bezinin aşırı çalışmasına yani aşırı tiroid
hormonu üretmesine tıp dilinde hipertiroidi adı verilir. ‘’Hiper’’
Latince ‘’fazla’’ veya ‘’yüksek’’ manasına gelir. Hipertiroidi
hastalığına tıp dilinde ‘’
tirotoksikoz ‘’ adı da verilir. Tiroid
bezinin aşırı çalışmasına halk arasında ‘
’zehirli guatr’’ veya ‘
’iç
guatr’’ isimleri de verilmektedir. Bu isimlendirmeler maalesef
yanlıştır; ne zehirlenme söz konusudur ne de bir iç guatr vardır.
Elleriniz titriyor, ağzınız kuruyor ve çok yemek yemenize rağmen kilo
veriyorsanız yada çabuk sinirleniyor ve çevrenize bağırıp çağırıyorsanız
sizde tiroid bezi fazla çalışıyor olabilir.
hastalarda çarpıntı, sinirlilik, aşırı heyecanlanma
veya duyarlılık, uyku bozuklukları, cinsel güçte azalma, kolay yorulma,
hareketlilik, ishal, aşırı terleme, sıcaktan hoşlanmama, soğuğu tercih
etme, ufak bir yürüyüşle hemen yorulma ve nefes darlığı, kilo kaybı,
iştah artışı, susama, ağız kuruması, adetlerde azalma, uyku bozukluğu ve
bazı psikolojik bozukluklar olabilir.
İştah artışına rağmen kilo kaybı bu hastalığın en
önemli belirtilerinden birisidir. Bu hastalık metabolizmayı
hızlandırdığından aşırı yemek yenmesine rağmen kilo kaybı olur. Çok
nadiren kilo artışı da olabilir.
Çarpıntı veya kalp atım sayısında ve nabız sayısında
artış her 100 hastadan 96’sında görülür. İstirahatte iken nabız hızı
dakikada 89’tan fazladır.
Saç kılları incedir. Yaygın veya hafif saç dökülmesi
görülebilir.
Hastalarda huzursuzluk ve aşırı sinirlilik vardır;
ajite haldedirler ve yerinde duramazlar. Bazen birden öfkelenirler.
Kalabalık yerlerden hoşlanmazlar. Ufak tefek şeyler için bağırıp,
çağırırlar.
Kas güçsüzlüğü bazen çok şiddetli olur ve hasta
sandalyeden kalkmakta veya merdiven çıkmada zorluk çeker.
Tırnaklar yumuşaktır ve kırılabilir. Tırnaklarda
çekilme özellikle 4. ve 5. parmak tırnaklarında görülür.
Hastaların % 10’nunda bacaklarda, kolda ve diz
ekleminde ağrı olabilir. Bu ağrılar bazen kendiğinden düzelebilir.
Cilt ince, ılık ve nemlidir. El ayalarında kırmızılık
ve kaşıntı olabilir. Ürtiker denilen cilt allerjisi ve vitiligo (ciltte
renksiz veya beyaz alanlar olması) da sıklıkla birlikte bulunur.
Oftalmopati denilen göz belirtileri Graves’li
hastaların % 25-30’unda saptanır. Gözlerde öne doğru fırlama vardır.
Bazı hastalarda çift görme şikayeti olur. Görmede bozukluk, ışıktan
rahatsız olma ve gözde kaşıntı ve yanma meydana gelebilir. Bakışlar
canlıdır ve üst göz kapağında gecikme ve tam kapanma olmayabilir. Bazen
şaşılık oluşabilir.
Ellerde ince titreme vardır. Bunu daha iyi anlamak
için eller uzatılır ve üzerine ufak kağıtlar konur. Kağıtlarda ellerdeki
titremeyle paralel titremeler daha belirgin olarak ortaya çıkar. Bazen
dilde ve göz kapaklarında da titreme olabilir.
Hipertiroidili hastalarda kemik erimesi (diğer adıyla
osteoporoz), kan kalsiyum düzeyinde artma, ve kanda alkalen fosfataz
tetkikinde artış görülebilir. Bu hastalarda ayrıca kanda osteokalsin ve
SHBG adı verilen proteinlerin düzeyleri artar. Karaciğer testleri
denilen SGOT, SGPT ve GGT tetkiklerinde artış olur ve tedaviyle bu
artışlar düzelir, fakat bazı hastalarda ilaç tedavisiyle karaciğer
tetkikleri gittikçe yükselebilir, o zaman radyoaktif iyot tedavisi
yapılması gerekir.
Kadınlarda adet düzeni bozulur; adet sayısında azalma
veya kesilme olabilir. Yumurtlamada bozukluk olduğundan gebe kalma
şansı azalır. Gebelikle birlikte hipertiroidi olursa düşük doğum
ağırlıklı bebek nedeni olduğu gibi ‘’
Preeklampsi’’ denen tansiyon
yükselmesi ve kusmalarla kendini gösteren bir hastalık da ortaya
çıkabilir. Bu nedenle çocuk isteyen kadınların Graves hastalığı tedavisi
bittikten sonra gebe kalmaları daha uygundur.
Erkeklerde memelerde büyüme, empotans ve sperm
sayısında azalma olabilir.
Şeker hastalarında Graves hastalığı ortaya çıkarsa
kan şekerinde yükselmeler oluşur ve bu nedenle kullanılan ilaç dozunu
artırmak veya insülin kullanmak gerekebilir.
Metabolizma hızı arttığından kan yağlarında
(kolesterol ve trigliserid düzeylerinde ve LDL kolesterol) azalma olur.
Teşhis İçin Hangi Tetkikler Yapılır?
Teşhis kolaydır ve bu amaçla kanda TSH, T3 ve T4
hormonlarının ölçümü yapılır. Hipertiroidi varsa TSH normalin altına
düşmüştür (genellikle <0.01 U/L), bu arada T3 ve T4 hormonları aşırı
derecede yükselmiş olarak bulunur. Gözlerde öne doğru fırlama ve
hormonlarda yükseklik varsa Graves hastalığı teşhisi kolayca konur.
Graves’li hastalarda anti-TPO antikorlar hastaların %
90’ında, anti–TG antikorlar ise % 60’ında yüksek olarak bulunur
Graves hastalarının tedavisinde ilk yapılacak tedavi
ilaç tedavisidir. İlaç tedavisine cevap alınamadığı durumlarda
radyoaktif iyot tedavisi veya ameliyat yapılır.
Graves hastalığının İlaçlar İle Tedavisi:
İlaç tedavisinde içinde
propiltiourasil (propisil)
yada
metimazol (thyromazol) bulunan ilaçkullanılır. Bu ilaçlar
tiroid hormon yapımını engelleyerek kandaki yüksek hormon düzeylerini
normale getirirler. Gebelikte ve çocuklardaki hipertiroidi tedavisinde
de bu ilaçların kullanılması gerekir. Bununla beraber gebelikte ve
emzirme döneminde propiltiourasil kullanılması daha uygundur.
