|
|
FOLİK ASİT
PROF DR METİN ÖZATA
1. FOLİK ASİT VİTAMİNİ İŞİTME AZLIĞINDA BAZI
KİŞİLERDE FAYDALI OLABİLİYOR:
Folik asit vitaminine folat adı da verilir. Folat
vitamini doğal olarak besinlerde bulunurken , folik asit bu
vitaminin sentetik bir şeklidir ve ilaç olarak üretilir. Folik asit
kan yapımı, yeni hücre oluşması ve yaşaması, DNA ve RNA yapımı için
gerekli bir vitamindir. Bu nedenle özellikle gebelik ve çocukluk
döneminde bu vitamine olan ihtiyaç artar. Gebelik döneminde günde 800
mikrogram dozunda mutlaka alınmalıdır. Folik asit kırmızı kan
hücrelerinin yapımı için gereklidir ve homosisteinin normal sınırlarda
olmasını sağlar.
Folik asit kandaki homosistein denen
damar sertliği yapıcı maddeyi azalttığı gibi kalp krizi, felç ve bunama
riskini azaltır.
Folik Asit Vitamini Hangi Gıdalarda Var:
Koyu yeşil yapraklı sebzelerde, ıspanak, fasulye,
buğday, bezelye, fındık, baklagiller, kepekli ekmek, karaciğer, yumurta,
balık, muz, portakal, limon, çilek, kiraz, patates ve mısırda folik
asit vardır. Günlük ihtiyaç 400 mikrogram kadardır.
Folik Asit Yetmezliği:
Folik asit yetmezliğinin nedenleri şu başılıklar
altında incelenebilir:
1)Gıdalarla Alımının Az Olması: İyi
beslenmeyen veya alkolik kişilerde folat yetersizliği sıktır.
Gıdalardaki folatın pişirilme sırasında çoğu kaybolur. Vücuttaki folat
deposu çok azdır (5-10 mg) ve folat eksikliği 4-5 ay devam ederse
megablostik anemi denen kansızlık oluşur. Folat yetersizliği B12
vitamini gibi yaşlılarda fazla görülür. 65-74 yaş arası kişilerde folat
yetmezliği % 5-10 arasında görülür.
2)Folat İhtiyacının Artması: Folat ihtiyacının
artması da folat yetersizliği yapabilir. İhtiyacın arttığı bu durumlar
gebelik, hemolitik anemi denen kan hastalıkları, bazı cilt hastalıkları
ve bazı ilaç kullanımlarıdır.
3)Bazı İlaçlar: Trimetoprim, metoteksat ve
fenitoin ilaçları folat yetmezliğine neden olur.
4)Genetik Olarak Folat Emilim Bozukluğu: Çok
nadir görülür ve bebeklikte daire (ishal) anemi ve nörolojik (sinir)
hastalıkları ile birliktedir.
Kanda Homosistein seviyesi normalin üzerinde
ise B6, B12 ve folik asit vitaminleri birlikte alınmalıdır.
Folat tedavisinin gerekli olduğu veya ilave
alımının gerektiği durumlar şunlardır:
·Gebelik ve emzirme dönemi (800 mikrogram /gün)
·Gebe kalmadan önce alınmaya başlanmalıdır
·Alkol alanlarda
·Bağırsaklardan besin emiliminin bozuk olduğu
durumlarda
·Dializ yapılan böbrek hastalarında
·Karaciğer hastalığı olanlarda folik asit vitamini
alınmalıdır.
·Folik asit eksikliğine bağlı anemilerde
·Yaşlılıkta işitme azlığı olanlara
Folatın vücutta kullanımını engelleyen
aşağıdaki ilaçların kullanımı durumunda folik asit vitamini ilave olarak
alınmalıdır.
- Epilepsi ilaçları
- Şeker hastalığı tedavisinde kullanılan Glukofage
veya glukoformin gibi ilaçlar
- Crohn
hastalığı tedavisinde kullanılan sulfasalazin
- İdrar söktürücü Triamteren ilacı
- Kanser ilacı Methotrexate
Folat Vitamin Eksikliği Belirtileri Nelerdir?
Folat eksikliği olan kadınlarda düşük ağırlıklı
bebek, sinir hasarlı bebek doğurma riski vardır
Bebek ve çocuklarda folat yetersizliği büyümeyi
yavaşlatır
Folat eksikliğinde anemi (kansızlık) oluşur
Bazı kişilerde ishal, iştah kaybı, kilo kaybı oluşur.
Bazen dilde ağrı, baş ağrısı, çarpıntı, unutkanlık, davranış bozukluğu
olabilir.
Kanda homosistein yükselir.
Folik Asit Alımı Hangi Hastalıkları Önler?
Yeterli folik asit alımı şu hastalıkları önler:
1)Gebelikte alımı bebekte nörol tüp defekti denen
sinir hastalığımı önler
2)Kalp hastalığından koruduğu gösterilemedi
3)Kolon (kalın bağırsak) kanserinden korur.
4)Hipertansiyondan korur
5)Yaşlılıktaki işitme azlığından korur
6)Homosisteini azaltarak kemik kırıklarından korur
Folik Asit Vitamini Alırken B12 Eksikliğine Dikkat
Ediniz
Folik asit vitamini günde 1000 mikrogramdan fazla
alınmamalıdır. Böyle alınırsa ve o kişide B12 yetmezliği hafif varsa B12
yetmezliği şikayetlerini artırır. Folik asit vitamini B12 vitaminine
bağlı kansızlığı düzeltir ancak B12 vitaminine bağlı beyin ve sinir
hasarının kalıcı olmasına neden olur. Özellikle yaşlı kişilerde veya 50
yaşından büyük kişilerde B12 yetmezliği sık olduğundan folik asit
almadan önce mutlaka B12 vitamin düzeyine bakmak gerekir. Multivitamin
alınıyorsa folik asit yanında mutlaka B12 vitamini de olmalıdır.
Fazla Folik Asitin Zararı Var mı?
Gıdalarla alınan fazla folik asitin zararı yoktur. Bu
vitamin suda eridiğinden fazlası idrarla atılır. Ancak epilepsisi olan
hastalarda fazla folik asit kasılmaları artırabilir. Folik asit vitamini
günde 1000 mikrogramdan fazla alınmamalıdır
KAYNAKLAR:
1. Prof Dr Metin Özata, Vitamin Mineral Bitkisel
Ürünler Rehberi, Gürer yayınları, 2008
| |
|
|
|
