|
Kalp ve damar hastalıklarına neden olan
Hipertansiyon, Şişmanlık, Şeker Hastalığı ve Kan yağlarında yükseklik
gibi hastalıkların aynı kişide birarada görülmesine metabolik sendrom denir. Bu duruma ‘insülinrezistans
sendromu’ veya ‘sendrom X’ adı da verilir.
Metabolik sendrom’ un başlıca özelliği veya
başlatıcı özelliği vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ miktarı
artınca kanda insülin düzeyi artmakta ve sonunda insülin yüksekliğine
bağlı olarak şeker hastalığı, kan yağlarında yükselme, tansiyon
yükselmesi ve şişmanlık aynı kişide ortaya çıkmaktadır. Tedavi edilmezse
öldürücü olan bu hastalıkların hepsine birden mahşerin dört atlısı
veya ölümcül orkestra adı verilmektedir.
Metabolik sendromlu hastalarda karaciğer
yağlanması, kanda ürik asit yüksekliği, kadınlarda polikistik over
sendromu ve erkeklerde prostat büyümesi de sık görülmektedir.
Bir kişide metabolik sendrom var diyebilmek
için, o kişide aşağıda sıralanan bozuklukların bir arada bulunması
gerekir:
· Erkek tipi şişmanlık (yağların karında birikmesi):
Erkeklerde bel çevresinin 102 cm’den fazla olması, kadınlarda 88 cm’den
fazla olması
· Kanda trigliserid denen yağın 150 mg/dl den fazla
olması
· HDL kolesterol denen iyi kolesterolün erkeklerde
kanda 40 mg/dl, kadınlarda ise 50 mg/dl’den az olması
· Tansiyon yüksekliği (Hipertansiyon) bulunması:
Büyük tansiyonun 13, küçük tansiyonun 8.5’ dan fazla olması
· Açlık kan şekerinin 90 mg/dl’ den fazla olması
Son zamanlarda metabolik sendromlu hasta
sayısında giderek büyük bir artış görülmektedir. ABD’de metabolik
sendromlu
hasta sayısı, orta yaşlardaki kişilerde %20-30’u hatta son
zamanlarda %40’ı bulmuştur. Ülkemizde de bu sıklıkta olduğu tahmin
edilmektedir.
Metabolik sendrom yaşam süresini kısaltan çok
önemli bir sağlık sorunudur.
Metabolik sendrom’da karın bölgesindeki
yağları cilt altı bölgesine kaydırmak için bazı ilaçlar (Roziglitazon
veya pioglitazon
gibi) kullanılmaya başlanmış ve iyi sonuçlar
alınmıştır.
Polikistik over sendromu denen ve kadınlarda
yumurtalarda kist, kilo alma, adet bozukluğu ve tüylenme ile kendini
gösteren hastalık metabolik sendrom yönünden büyük bir risk
teşkil eder. Şişman ve yumurtalığında bu tür kistleri olan kadınlar
mutlaka metabolik sendrom yönünden taranmalıdırlar. Bu kadınlara
şeker yükleme testi yapılmalı ve kan yağlarına bakılmalıdır. Polikistik
over sendromu olan kadınlarda şeker hastalığı 3-7 kat daha fazla
görülür ve kalp ve damar hastalığı riski de aynı şekilde yüksektir. Bu
nedenle mutlaka kilo vermeli ve egzersiz yapmalıdırlar.
Sabah yorgunluğunuz varsa, gece uykudan kalkıp tatlı
bir şeyler yemek istiyorsanız veya öğle yemeği sonrası yorgunluk ve
halsizlik oluyorsa insülin direnci olabilir. İnsülin direnci
kalıtımsal olabildiği gibi öğün atlamak, hareketsizlik, şekerli ve unlu
gıdaları fazla yemek ve şişmanlık nedeniyle de oluşur.
Metabolik sendrom’dan korunmak ve kandaki insülin
düzeyini azaltmak için karbonhidratlı gıdaları yani beyaz ekmek,
tatlılar, kek ve patates gibi şeker oranı yüksek gıdalar az yenmeli, tuz
azaltılmalı, beyaz et, sebze ve meyve tüketimi artırılmalıdır. Ayrıca
kilo vermek ve egzersiz yapmak da bizi bu hastalıktan korur.
Şişman Kişiler Şeker Hastalığından Nasıl Korunur?
Şişman kişiler şeker hastalığı gelişimi önlemek için
şu önlemleri almalıdırlar:
1-İdeal kiloya kadar zayıflamak.
2-Sağlıklı beslenmek: Lifli sebze ve meyveyi fazla,
unlu ve şekerli gıdaları az tüketmek, doymuş yağ yerine doymamış yağ
yemek,
3-Egzersiz yapmak: Her gün en az 30 dakika yürüyüş
yapmak
Metabolik sendromunuz varsa mutlaka bir ENDOKRIN
UZMANINA basvurunuz.
|
