|
SERTLEŞME SORUNU
Cinsel performansın tatmin edici düzeyde olmaması
durumuna ereksiyon bozukluğu denir. Seksüel aktivite düzeyinde veya
sıklığında, süresinde azlık ya da ereksiyonun (penis sertliğinin)
yeterli olmayışı durumu da ereksiyon bozukluğu içinde kabul edilir.
Çoğunlukla zayıf ereksiyon, erken boşalma ve ereksiyon yetersizliği
başlıca şikayetlerdir.
Bazı hormon bozuklukları, damar hastalıkları, sinir
hastalıkları ve psikiyatrik hastalıklar erkeklerde normal seksüel
fonksiyonu bozar. Ereksiyon problemlerinin % 70’nde fiziksel bir
bozukluk, % 10-20’sinde psikolojik bir bozukluk ve %10-20’sinde hem
fiziksel hem psikolojik bozukluk vardır.
Normal Seksüel Fonksiyon
Penisin ereksiyonu (sertleşmesi) için sinir sistemi,
damar yapı ve hormonların iyi çalışması gerekir. Bu sistemlerin uyum
içinde çalışmasıyla penisin içinde bulunan ve korpora kavernoza denen
damar yapısının içi kanla dolarak penis sertleşir ve ereksiyon meydana
gelir. Ereksiyonun başlaması için cinsel istek (libido) olmalıdır.
Libido ise kısmen testosterona bağlı psikolojik faktörlerce düzenlenir.
Testosteron hormon azlığı olan erkeklerde normal kendiliğinden olan gece
ereksiyonları azalmış olsa da erotik uyaranlara karşı ereksiyon cevabı
devam eder. Bundan dolayı testosteron hormonu normal libido için gerekli
olmakla beraber, ereksiyonun bizzat kendisi için gerekli olmayabilir.
Penisin sinirlerle de bağlantısı vardır. Kalça
travması veya cerrahisi sonrası sinirlerde harabiyet meydana gelirse
erektil empotans oluşur.
Penis fonksiyonunda beynin önemli etkileri vardır.
Bazı görsel, işitsel, kokusal ve hayali uyarımlar ereksiyona neden olur.
Bu olay beyindeki bazı merkezlerin uyarılmasıyla oluşur.
Kalça kaslarının ritmik kasılmaları zevk veren bir
duyguya yol açar ve buna orgazm denir. Orgazm, ereksiyon ve ejakülasyon
(boşalma) olmadan da meydana gelebilir. Orgazm ve ejakülasyondan sonra
penisin sertliğinin kaybolmasının mekanizması tam anlaşılamamıştır.
Yaşlanmayla birlikte penisin ereksiyonun nicelik ve
niteliğinde azalma meydana gelir.
Empotans
Ereksiyon, ejakülasyon (boşalma) veya her ikisinin de
yetersiz olmasına empotans denir.
Seksüel foksiyon bozukluğu olan erkekler libido
kaybı, ereksiyon olmaması veya ereksiyonun devam ettirilememesi, boşalma
yetersizliği, erken boşalma, orgazm olamama, v.s. gibi şikayetlerle
başvururlar.
Seksüel fonksiyon bozukluğu bir hastalığa veya onun
tedavisine bağlı olabilir, genital organlar veya hormonlardaki bir
hastalık sonucu olabilir ya da psikolojik bozukluklara bağlı olabilir.
Cinsel arzu kaybı
Cinsel isteğin veya libidonun kaybı testosteron
hormon eksikliğine, psikolojik bozukluğa veya ilaç kullanımına bağlı
olarak gelişebilir. FSH, LH ve testosteron düzeyleri ölçülür.
Ereksiyon yetersizliği
Hormon bozukluğu, sinirlerdeki hasar, damarlardaki
hasar, ilaçlar veya lokal nedenlerle olabilir.
Testis hastalığına bağlı olarak testosteron
eksikliğine bağlı ereksiyon yetersizliği az rastlanılan, ancak tanı ve
tedavisi kolay olan bir nedendir. Ancak bazı hastalarda prolaktin hormon
fazlalığı buna neden olabilir.
Empotansa neden olabilen çok sayıda ilaç bulunmakla
beraber, bunların en önemlileri tansiyon ilaçları, simetidin isimli mide
ilacı ve MAO inhibitörleridir. Depresyon ve psikoz ilaçları da seksüel
fonksiyonu bozabilirler.
Birçok nörolojik bozukluk empotansa neden olabilir.
Omurilik zedelenmesi empotansa neden olabilir.
Diabetik (şeker hastası) hastaların yaklaşık
yarısında, diabet başladıktan sonraki 6 yılda meydana gelebilir ve
empotans diabetik nöropatinin ilk belirtisi olabilir.
Damar hastalığına bağlı empotanslı erkeklerde
ereksiyon kaybı, penisin yeterince sertleşmemesi veya cinsel ilişki
sırasında ereksyon kaybı gibi belirtiler olabilir.
Erken boşalma
Nadiren organik bir sebebe bağlıdır. Genellikle
cinsel birleşme anındaki anksiyete, anormal beklentiler veya emosyonel
bozukluklara bağlıdır.
Orgazm yokluğu
Libido ve ereksiyonun normal olduğu halde orgazm
olmayışı, hemen her zaman psikiyatrik bozukluklara bağlıdır.
Psikolojik Nedenler:
Erektil bozukluğun psikolojik sebepleri daha çok 40
yaşın altındaki kişilerde görülür. Daha önceleri psikojenik olarak kabul
edilen birçok kişide günümüzde damarsal sebeplerin varlığı tespit
edilmektedir.
Günümüzde erektil bozukluğu olan kişilerin %50’den
daha azında psikojenik nedenler tespit edilmektedir.
Empotansın sebebini araştırırken kişisel (anksiyete,
depresyon, korkular, kendini küçük görme v.s.) ve kişiler arası
özellikler (iletişim, beklentiler, seksüel ifadeler ve evlilikle ilgili
sorunlar v.s.) gözönüne alınmalıdır.
Erektil bozukluğu olan kişilerin %8-33’de depresyon
bulunur. Bu hastalarda gece oluşan penis sertleşmesi normallere oranla
daha azdır.
Depresyonda testosteron düzeyleri de azalır.
Depresyonda seksüel fonksiyon bozukluğu meydana gelebilir. Anksiyete
cinsel isteği azaltır.
Kronik alkol kullanımı cinsel istekte azalma ve
ermpotansa neden olur. Şizofreniklerin yaklaşık %60’da seksüel bozukluk
tespit edilmiştir.
Alzheimer hastalığında erektil bozukluk vardır.
Psikolojik empotansın en önemli nedeni performans
anksiyetesi (yetersizlik korkusu veya başarısız olma korkusu) dır.
Psikolojik empotansta şu özellikler vardır; cinsel
ilişki öncesi dönemde normal olan ereksiyon, ilişki esnasında aniden
kaybolur, bazı partnerlerle normal olan ilişki diğerlerine karşı olmaz.
Damarlarla İlgili Nedenler:
Penis damarlarındaki damar sertliği, toplar damardan
kan sızması iki önemli nedendir. Sıklıkla her iki patoloji birliktedir
ve yaşlanmayla beraber artar. Penis kan akımı ölçüm çalışmalarına göre
50 yaşın üstündeki empotans olgularının % 50’sinde damarsal nedenler
sözkonusudur. Penis damar sertliğinde diğer organlarda da damar sertliği
olma oranı fazladır. Damarlardaki bozukluk arterioskleroz denen damar
sertliği, tansiyon hadstalarında, sigara içenlerde , kolesterolü yüksek
olanlarda ve diyabet (şeker hastalarında) hastalarında sık görülür.
İlaçlara Bağlı Nedenler:
Empotanslı hastaların yaklaşık %25’inden çeşitli
ilaçlar sorumludur. Bu ilaçlar genellikle antidepressan ilaçlar, uyku
ilaçları, tansiyon ilaçları, ağrı ilaçları ve prostat kanserinde
kullanılan ilaçlardır. Tansiyon ilaçlarından alfa metil dopa, b
blokerler, klonidin, spironolakton, guanetidin, tiazidler, ACE
inhibitörleri, kalsiyum kanal blokerleri, prazosin, fenoksibenzamin,
hidralazin, minoksidil ve meteprolol kullanımında impotans meydana
gelebilmektedir. Antihistaminikler ve depresyon ilaçları da impotans
yapabilirler. Simitedin, ketokonazol, hiperprolaktinemi yapan ilaçlar,
barbitüratlar, sedatifler, trankilizanlar, alkol, marihuana, eroin,
opiyatlar, tütün gibi etkenlerde impotansa neden olurlar.
Hormon Hastalıkları
50 yaşın üzerindeki empotanslı erkeklerin yaklaşık
1/3’de hipogonadizm yani testosteron hormon eksikliği vardır. Tiroid
yetmezliğinde, prolaktin hormon fazlalığında , tiroid hormon
fazlalığında empotans oluşabilir.
Empotanslı her kişide tiroid fonksiyonları
araştırılmalıdır.
Diabetik olguların, özellikle diabet yaşıyla paralel
olarak, %50’den fazlasında empotans meydana gelebilir. Bazen diabetin
ilk belirtisi empotans olabilir.
Lokal sebepler
Penis travmaları, kalça kemik kırıkları, kalçaya
yönelik radyoterapi, penis tümörleri ve Peyronie hastalığı impotansa
yolaçabilen lokal nedenlerdir.
Diğer sebepler
Böbrek yetmezliğinde empotans sıktır. Hemodiyaliz
uygulanan hastaların yaklaşık % 50’de empotans meydana gelir. Kronik
obstrüktif akciğer hastalığı, karaciğer sirozu, miyotik distrofi,
obezite, protein-kalori eksikliği, çinko yetersizliği, kronik prostatit
ve benign prostat hipertrofisi gibi durumlarda, değişik mekanizmalara
bağlı olarak impotans meydana gelebilir.
Tanı
Empotanslı olguların tanısında ilk basamak hastanın
sıkıntısını iyi anlamaktır.
Gece veya sabah uyanma sırasında ereksiyonun oluşu,
masturbasyonun başarıyla yapılışı, başka bir kadınla başarılı cinsel
ilişki gibi özellikler, psikolojik empotansı gösterir. Ancak bütün bu
özellikler, organik hastalığın erken dönemlerinde de bulunabilir.
Vitamin ve bitkisel ilaçlar da dahil, ayrıntılı ilaç
kullanımı öğrenilmelidir.
Sigara ve alkol kullanımı soruşturulmalıdır.
Testislerin küçük olması, kılların olmayışı,
jinekomasti v.s varsa hipogonadizm (testosteron azlığı) akla gelmelidir.
İmpotansda Laboratuar Yöntemleri
·Gece penis sertleşmesi
·Penis kan akım ölçümü
·Serum testosteron, FSH, LH ve Prolaktin hormon
düzeyi, açlık kan şekeri veya şeker yükleme testi, kolesterol tiroid
hormonları, karaciğer ve böbrek testleri yapılır
Gece Penis Sertleşmesinin Takibi:
Her yaştaki sağlıklı erkekte gece ereksiyonları olur.
Gece ereksiyonların çoğu uykunun REM döneminde gerçekleşir. Tipik
olarak her gece herbiri yaklaşık 10-30 dakika süren (bir gecede toplam
100 dakika kadar) erektil peryodlar vardır. Gece penis sertleşmesi
penise bağlanan özel bir kaydediciyle ölçülebilir. Bu işlem özel uyku
laboratuvarlarında veya taşınabilir araçlarla hastanın evinde
yapılabilir. Gece penis sertleşmesi , psikojenik impotansı organik
olandan ayırmada kullanılabilir. Penis sertliğini ölçmek için görsel
cinsel uyarı araçları kullanımı daha kolay ve yararlı olabilir.
Damar Bozukluğunun Araştırılması
Damarsal empotansı araştırmada papaverin, fentolamin
ve PGE1 gibi vazoaktif maddeler kullanılabilir (30-60 mg papaverin,
0.5-1 mg. fentolamin ve 5-20 mg. PGE1). Bunlara normal cevap, 30
dakikadan az olmayan, tam veya tama yakın ereksiyon meydana gelmesi
şeklindedir. Ancak bunlarla arteriyel ve venöz bozuklukların ayrımı
yapılamaz.
Hormon Ölçümü:
FSH, LH, testosteron ve prolaktin düzeyleri
ölçülmelidir.
Ayrıca açlık kan şekeri veya şeker yükleme testi
yapılmalıdır.
Tedavi
Psikojenik ereksiyon bozukluğu olanlarda, psikoterapi
ve depresyon ilaçlar yararlı olabilir.
Empotansın nedeni hipogonadizm ise testosteron
tedavisiyle iyi sonuç alınır. Prolaktin yüksekliği varsa bromokriptin
veya hipofizer tümörünün cerrahi olarak rezeksiyonu uygulanır.
Empotans tedavisinde fosfodiesteraz 5 inhibitörleri
(sildenafil, tadalafil, vardenafil) kullanılmaya başlanmıştır.
Çinko eksikliği olanlarda çinko tedavisi
uygulanabilir.
Diğer tedavi yaklaşımlarına cevap vermeyen olgularda
penis protezleri (mutluluk çubukları) kullanılabilir.
|
